«ΗΜΕΡΗ - Η ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΜΙΑΣ ΠΤΩΣΗΣ | ΚΡΙΤΙΚΗ»
- Ημερομηνία: Πέμπτη, 29/01/2026 20:14
Όταν η φαντασία ωχριά μπροστά στην πραγματικότητα. Η νουβέλα του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι «Ήμερη» ανατέμνει ένα δίπολο δράμα, τόσο το τετελεσμένο γεγονός της νεκρής συζύγου, όσο και το επικείμενο δράμα της ενοχής του συζύγου.
Σε αυτό το ψυχογράφημα εξουσίας, η σιωπή λειτουργεί ως πεδίο σύγκρουσης και ο λόγος ως όπλο ενοχής, μίσους, αγάπης και αυτοδικαίωσης.
Το έργο εκτυλίσσεται μέσα σε λίγες ώρες, μετά την αυτοκτονία μιας νεαρής γυναίκας. Ο σύζυγός της, ενεχυροδανειστής στο επάγγελμα, μένει μόνος με το άψυχο σώμα της και πασχίζει να ξεδιαλύνει τι ήταν αυτό που οδήγησε τη γυναίκα του στον θάνατο.
Μέσα από έναν παραληρηματικό μονόλογο, ανασυνθέτει το χρονικό της γνωριμίας τους, τον γάμο τους και την ολιγόχρονη συμβίωσή τους. Ακούσια βυθίζεται στα άδυτα του μυαλού του. Ο λόγος του άλλοτε επιτίθεται, άλλοτε αμύνεται, άλλοτε κομπιάζει, άλλοτε κομματιάζεται από σκέψεις.
Την παντρεύτηκε για να την έχει υποχείριό του. Τον παντρεύτηκε, γιατί πίστεψε ότι η ζωή της θα αλλάξει προς το καλύτερο. Ο γάμος τους, τελικά, αποδείχθηκε κίβδηλος, γιγαντώνοντας ολοένα μέσα της, το αίσθημα του κενού, της μοναξιάς και της απελπισίας.
Ο ενεχυροδανειστής, επανειλημμένα, συγχέει την αγάπη με την κυριαρχία. Αυτός ο αλαζόνας, φιλύποπτος, αυτάρεσκος, ακοινώνητος, αυταρχικός, τσιγκούνης άντρας, εγκλωβισμένος σε έναν μηχανισμό ελέγχου, αδυνατεί να αντιληφθεί τη γυναίκα του ως αυτόνομη ύπαρξη.
Στην προσπάθειά του να απολογηθεί, να απενοχοποιηθεί και να αυτοαπαλλαγεί, έρχεται αντιμέτωπος με το προσωπικό του αδιέξοδο. Η «αγαπημένη» του γυναίκα κείτεται τώρα νεκρή, σιωπηλή, ανέκφραστη κι αυτός είναι καταδικασμένος στην απόλυτη μοναξιά. Η σιωπή αυτή είναι εκκωφαντικά ηχηρή και κυρίαρχη, που τον κάνει να καταρρέει κάτω από το βάρος της συνειδητοποίησης ότι η ζωή του, από δω και μπρος, θα είναι χωρίς χαρά κι αγάπη. Ένας ζωντανός νεκρός...
Η αυτογνωσία έρχεται αργά, οδυνηρά και χωρίς σωτηρία. Το έργο μιλάει για την αποτυχία της επικοινωνίας, για την τοξική φύση της εξουσίας μέσα στις ανθρώπινες σχέσεις, για το τίμημα της συναισθηματικής τύφλωσης.
Το μονολογικό αφήγημα μετατρέπεται σε μια συναρπαστική θεατρική συνθήκη, χάρη στην ιδιοφυή σκηνοθετική σύλληψη του Γιάννη Νταλιάνη. Ο ενεχυροδανειστής μιλάει ακατάπαυστα, όχι για να καταλάβει, αλλά για να ελέγξει την αφήγηση. Το σώμα της γυναίκας είναι παρόν, όμως η φωνή της απουσιάζει και σε αυτό το σημείο παρεμβαίνει η διασκευή του Νταλιάνη. Δίνει φωνή στην «Ήμερη» και το παρελθόν ζωντανεύει μπροστά μας σαν στρόβιλος.
Η παράσταση «Ήμερη – Η ανατομία μιας πτώσης» επιχειρεί να μετατοπίσει το βλέμμα από την «καλή πρόθεση» ενός γάμου στον μηχανισμό της σύγχρονης, αόρατης έμφυλης βίας.
Ο υπότιτλος «Η ανατομία μιας πτώσης» αντικατοπτρίζει την πτώση που γεννιέται, όταν η κοινωνική ανισότητα θεωρείται φυσικό επακόλουθο, όταν η εξουσία βαφτίζεται αγάπη κι όταν η ευθύνη μετατίθεται πάντα στο θύμα. Και η σκηνοθετική ματιά φωτίζει αυτή την πτώση ως διαδικασία μιας φωνής που δεν της επιτράπηκε πότε να ακουστεί και τώρα έφτασε η στιγμή να πάρει τη σκυτάλη και να μιλήσει για όλα, έστω και αργά. Η αυτοκτονία είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς φθοράς.
Το ευφυές σκηνικό σύμπαν της Νατάσσας Τσιντικίδη, οι «ομιλητικοί» φωτισμοί του Χάρη Δάλλα, τα πολύ όμορφα κοστούμια της Ιώβης Φραγκάτου, η «εύγλωττη» μουσική του Ορέστη Ντάντου και ηχογραφημένη φωνή του Δημήτρη Πιατά ως η φωνή της συνείδησης του κεντρικού ήρωα, αποδεικνύονται πολύτιμοι αρωγοί της σκηνοθεσίας.
Ο Χάρης Χαραλάμπους-Καζέπης ψηλαφίζει και αποκαλύπτει το βαθύτατο υπέδαφος κάθε σκέψης, κάθε κίνησης, κάθε φράσης, κάθε λέξης, κάθε σιωπής του αφηγητή. Ένας άνθρωπος αυτοδικαζόμενος και αυτοκαταδικασμένος στη δυστυχία της απώλειας, της ενοχής και της μοναξιάς. Ο λόγος του είναι ένα διαρκές gaslighting. Διαστρεβλώνει τα γεγονότα, αμφισβητεί τα συναισθήματα της γυναίκας, αδυνατεί να αγαπήσει, μετατρέπει τη δική του ανάγκη για έλεγχο σε «φροντίδα», την καταπίεση σε «σταθερότητα». Πολύ καλή στιγμή του!
Η Ιωβη Φραγκάτου είναι η γυναίκα που κακοποιείται υπαρξιακά, που ακυρώνεται, που αποσιωπάται, που χάνει σταδιακά τη δυνατότητα να ορίσει τον εαυτό της. Η ερμηνεία της αρνείται τη θυματοποίηση και μετατρέπει τη σιωπή σε πολιτική στάση. Εύθραυστη παρουσία με ομορφιά, ευαισθησία και ταμπεραμέντο στη μουσική.
Η Δήμητρα Σταύρου στον ρόλο της υπηρέτριας «Λουκέρια» λειτουργεί υποστηρικτικά με σκηνική αυτοτέλεια και πειστικός είναι ο νεαρός «Εφημόβιτς» του Γιώργου Κορομπίλη, ο αντίζηλος και ανταγωνιστής του ενεχυροδανειστή.
Αθωότητα, Ενηλικίωση, Χειραφέτηση, Επανάσταση, Πτώση...Για ποια αγάπη μου μιλάς;
«Ήμερη - Η Ανατομία μιας Πτώσης» είναι ο ορισμός της διασκευής!