«ΠΑΝΔΟΧΕΙΟΝ Η ΦΙΛΟΞΕΝΗ ΕΡΗΜΙΑ» | ΚΡΙΤΙΚΗ
- Ημερομηνία: Κυριακή, 29/03/2026 20:00
Η ομάδα Bijoux de Kant με οδηγό τον Γιάννη Σκουρλέτη επιλέγει να συνομιλεί με κρυμμένους θησαυρούς της ελληνικής δραματουργίας, επενδύοντας στην ατμόσφαιρα, τη σιωπή και την αμφισημία με παραστάσεις «ήσυχες» και «απαλές» σαν χάδι.
Η νέα δημιουργία της ομάδας, βασισμένη στο διήγημα «Ο Φιλόξενος Καρδινάλιος» του ιδιότυπου συγγραφέα Επαμεινώνδα Χ. Γονατά, μεταφέρει στη σκηνή έναν από τους πιο παράξενους μικρόκοσμους της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Η παράσταση «Πανδοχείον η Φιλόξενη Ερημία», που παρουσιάζεται στο Bijoux de Kant HOOD Art Space, επιχειρεί να μεταφράσει θεατρικά το ιδιαίτερο σύμπαν του συγγραφέα: έναν κόσμο ονειρικά εύθραυστο, όπου το οικείο συναντά το αλλόκοτο και η πραγματικότητα διαρρηγνύεται από το παράδοξο.
Το κείμενο του Γονατά δεν διαθέτει την κλασική δραματουργική ανάπτυξη σύγκρουσης και κορύφωσης. Η αφήγηση οργανώνεται γύρω από ένα ασήμαντο περιστατικό: ένας μοναχικός και ιδιόρρυθμος ταξιδιώτης, ο κύριος Αγάθης, διανυκτερεύει σε ένα απομονωμένο πανδοχείο. Σύντομα, όμως, η ησυχία του διαταράσσεται από παράξενους ήχους που προέρχονται από το διπλανό δωμάτιο: κελαηδίσματα, φτερουγίσματα και παράξενες κινήσεις που υπονομεύουν την αίσθηση της πραγματικότητας. Καθώς ο ήρωας προσπαθεί να εξηγήσει τι συμβαίνει, μπλέκεται σε μια αλληλουχία παρεξηγήσεων και παράδοξων καταστάσεων. Το μυστήριο, δε, κορυφώνεται, όταν αποκαλύπτεται από τον αγαθό πανδοχέα, τον Θεοφάνη, ότι στο διπλανό δωμάτιο βρίσκεται ένα πρόσωπο από το παρελθόν του, μετατρέποντας τη νύχτα αυτή σε μια απρόσμενη συνάντηση με τη μνήμη.
Το σκηνοθετικό στοίχημα δεν αφορά μόνο την απόδοση της ιστορίας, αλλά κυρίως τη σκηνική της μετάφραση, καθώς συγγενεύει τόσο με τον υπερρεαλισμό όσο και με το θέατρο του παραλόγου. Το βασικό επίτευγμα της παράστασης είναι ότι ο Γιάννης Σκουρλέτης κατάφερε να μας προσφέρει μια παράσταση χαμηλών τόνων αλλά υψηλής αισθητικής συνέπειας, που λειτούργησε σαν ποιητικό αίνιγμα: ένα μικρό θεατρικό ταξίδι στον κόσμο της μνήμης, της μοναξιάς και του ανοίκειου. Και μετέφερε την ατμόσφαιρα, τους υπαινιγμούς και τους λεπτούς κραδασμούς με μια συνθήκη, που ισορροπούσε ανάμεσα στο χιούμορ, την ειρωνεία, την παιδική αφέλεια, την ποιητικότητα, το μυστήριο, τη μεταφυσική διάθεση. Η σκηνοθεσία ανέδειξε την ποιητικότητα του έργου μέσα από μια λιτή αλλά ατμοσφαιρική σκηνική γλώσσα. Η δράση δεν βασιζόταν τόσο στην πλοκή όσο στη δημιουργία μιας ιδιαίτερης αίσθησης: μιας νύχτας όπου ο χρόνος έμοιαζε να παγώνει και τα μικρά γεγονότα να αποκτούν μυστηριώδη ένταση.
Ο μοναχικός επισκέπτης παλεύει με τον ίδιο του τον εαυτό και με τις μνήμες που επιστρέφουν απρόσκλητες. Η εσωτερική του μοναξιά εκδηλώνεται μέσα από παράδοξα σημεία και ηχητικά συμβάντα. Σιγά σιγά οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι, ίσως όλα αυτά να είναι πλευρές του ίδιου ανθρώπου...
Η ενδιαφέρουσα σκηνογραφία και τα ενδεικτικά κοστούμια του Νίκου Παπαδόπουλου καθώς και οι υπαινικτικοί φωτισμοί του Γιώργου Μαρουλάκου συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία ενός αμφίσημου χώρου, όπου το πραγματικό και το φαντασιακό παρέμεναν αδιαχώριστα. Ταυτόχρονα, οι ήχοι των πουλιών λειτουργούσαν υποστηρικτικά ως σύμβολα της μνήμης, της εσωτερικής αναζωπύρωσης, της επιθυμίας για ζωή.
Οι δύο ηθοποιοί της παράστασης, Θανάσης Δήμου και Χάρης Χαραλάμπους-Καζέπης, ντυμένοι στα λευκά μακριά νυχτικά με τα σκουφάκια τους, κινήθηκαν άψογα ανάμεσα στο κωμικό και στο υπαινικτικό, αποφεύγοντας τόσο τον ψυχολογικό ρεαλισμό όσο και τη φαρσική υπερβολή.
Ο Θανάσης Δήμου σμίλευσε πειστικά τον εσωτερικό κόσμο του εσωστρεφή, ιδιότροπου, ορθολογιστή ταξιδιώτη «Αγάθη», μεταφέροντας την αμηχανία και την αγωνία του μπροστά στο ανεξήγητο. Πολύ καλός στην αφήγηση της ιστορίας του με το συνδετήρα...
Στον αντίποδα, ο Χάρης Χαραλάμπους-Καζέπης σκιαγράφησε με ελεγχόμενη εκφραστικότητα τον ρόλο του στωικού «Θεοφάνη», ενισχύοντας την αίσθηση ότι το έργο κινείται στο μεταίχμιο μεταξύ πραγματικότητας και ονειροφαντασίας. Απολαυστικότατος στη σκηνή που τρώει το αυγό του...
«Πανδοχείον η φιλόξενη ερημία» του Επαμεινώνδα Χ. Γονατά, μία σκηνική άσκηση στο ποιητικό παράδοξο. Θαυμάσια δουλειά από μία εξαιρετική ομάδα!