«Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΕΝΟΣ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥ» | ΚΡΙΤΙΚΗ
- Ημερομηνία: Παρασκευή, 16/10/2026 21:18
Ο Μεσαίωνας έχει όλα τα προσόντα για να γίνει μία πρώτης τάξεως πολιτική σάτιρα: βασιλιάδες που αποφασίζουν, λαός που πληρώνει, φτωχοί που πεινάνε, φόροι που αυξάνονται κι ένας δήμιος που αναλαμβάνει να ολοκληρώνει με συνοπτικές διαδικασίες ό,τι ξεκίνησε η εξουσία με πολύπλοκες διαδικασίες. Αν μάλιστα προσθέσει κανείς ένα περιστέρι-αγγελιαφόρο, ένα τσεκούρι, έναν φοροφυγά, έναν Χάρο guest star και μία επανάσταση που ψάχνει ακόμη τον βηματισμό της, τότε έχει στα χέρια του ένα υλικό σχεδόν προκλητικά κατάλληλο για κωμωδία. «Η Μπαλάντα ενός ευαίσθητου δημίου» του Γιάννη Κεντρωτά, σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κοιλάκου, αξιοποιεί αυτή την πρώτη ύλη με κέφι και σαρκασμό, αλλά δεν καταφέρνει πάντοτε να μετατρέψει την καλή ιδέα σε εξίσου δυνατή θεατρική πράξη.
Η βασική σύλληψη είναι έξυπνη και ο συμβολισμός καθαρός. Ο άνθρωπος που εκτελεί τις αποφάσεις της εξουσίας είναι εκείνος που αρχίζει να αμφισβητεί την ίδια την εξουσία. Ο δήμιος αποκτά συνείδηση και το τσεκούρι δεύτερες σκέψεις. Η εξουσία, πάλι, εξακολουθεί να μην έχει καμία. Η υπακοή δεν απαλλάσσει από την ευθύνη και η εκτέλεση μιας εντολής δεν κάνει την αδικία λιγότερο άδικη.
Ο Γιάννης Κεντρωτάς γράφει με κωμική άνεση. Οι ατάκες είναι γρήγορες, η σάτιρα έχει νεύρο και η αναφορά στη σύγχρονη πραγματικότητα περνά μέσα από το ιστορικό άλλοθι του Μεσαίωνα χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. Το έργο ξέρει ότι πίσω από τη φορολογία, την κοινωνική εξαθλίωση και την αυθαιρεσία του άρχοντα κρύβονται μηχανισμοί που δεν έχουν αλλάξει και τόσο πολύ. Όταν όμως η ατάκα γίνεται αυτοσκοπός, το πολιτικό σχόλιο αρχίζει να χάνει βάθος και η σάτιρα κινδυνεύει να γίνει απλώς μια αλληλουχία από κωμικές εξυπνάδες.
Η σκηνοθεσία του Μιχάλη Κοιλάκου κινείται στην ίδια λογική: ταχύτητα, ενέργεια, εξωστρέφεια. Η επιρροή της βρετανικής παράδοσης του παραλόγου είναι εμφανής, με μια αισθητική που θυμίζει εμφανώς Monty Python. Οι κινήσεις και οι αντιδράσεις διογκώνονται για να εξασφαλίσουν γέλιο και η σκηνική υπερβολή αντικαθιστά κάποιες φορές τη θεατρική ακρίβεια.
Κι όμως, κάτω από όλη αυτή την εξωστρέφεια υπάρχει ένας πολύ καλός πυρήνας. Η εικόνα του δημίου που αποκτά συνείδηση είναι σαφώς πιο ενδιαφέρουσα από τις επικαιρικές ατάκες που την περιβάλλουν. Ο άνθρωπος που κρατάει το τσεκούρι δεν είναι απαραίτητα ο πραγματικός φορέας της εξουσίας. Εκείνοι που αποφασίζουν ποιος θα τιμωρηθεί μπορούν να παραμένουν καθαροί, ασφαλείς και αόρατοι, χωρίς να λερώνουν τα χέρια τους. Εκεί, η παράσταση αποκτά πολιτικό βάθος.
Ερμηνευτικά, οι Γιάννης Οικονομίδης, Βασίλης Χατζηδημητράκης, Μαρία Μπαλούτσου, Γιώργος Ντούσης και Άγγελος Λιάγκος με guest εμφάνιση του Χάρου (Μιχάλης Κοιλιάκος) διαθέτουν ορμή και εμφανή διάθεση να λειτουργήσουν ως ensemble. Υπάρχουν καλές στιγμές χημείας, αλλά η ερμηνευτική υπερβολή δεν αποφεύγεται πάντα. Σε ορισμένες σκηνές οι χαρακτήρες πλησιάζουν την καρικατούρα και η κωμική τεχνική γίνεται πιο ορατή από τον ίδιο τον χαρακτήρα.
Η μουσική του Κώστα Χαριτάτου, οι χορογραφίες της Ralitza Vladimirova, τα σκηνικά της Άννας Σάπκα, τα κοστούμια της Μαρίας Γεωργάτου και οι φωτισμοί του Γιώργου Παυλόπουλου-Αγιαννίτη συνθέτουν ένα σκηνικό περιβάλλον που κινείται ανάμεσα στο μουσικό θέατρο, την καρικατούρα και το μεσαιωνικό παραμύθι.
«Η Μπαλάντα ενός ευαίσθητου δημίου» έχει πολιτική οξύτητα για να γίνει κάτι περισσότερο από μία κωμωδία και αρκετή κωμική ενέργεια για να αποφύγει να γίνει πραγματικά αιχμηρή πολιτική σάτιρα. Βρίσκεται διαρκώς ανάμεσα στα δύο. Το σίγουρο είναι ότι έχει το τσεκούρι. Αυτό που της λείπει, σε σημεία, είναι να βρει τον στόχο.