«MERDE!» | ΚΡΙΤΙΚΗ
- Ημερομηνία: Πέμπτη, 03/04/2025 20:36
Το να ευχηθεί κάποιος «Μerde!» στην πρεμιέρα μιας παράστασης είναι ό,τι καλύτερο, γιατί ξορκίζει την γλωσσοφαγιά και το κακό μάτι. Αυτή η γαλλική λέξη που σημαίνει «σκατά» έχει τις ρίζες της στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν αριστοκράτες με άμαξες κατέφθαναν στα θέατρα και τα άλογά τους γέμιζαν τους προαύλιους χώρους και τους δρόμους με σωρούς από περιττώματα. Αυτό σήμαινε πολλές αφίξεις και κατ' επέκτασιν πολλά λεφτά, τύχη και επιτυχία για την εν λόγω παράσταση.
Ο Suyako, κατά κόσμον Βασίλης Μαγουλιώτης, έγραψε ένα έργο σαρκαστικό, σχεδόν κανιβαλικό για την υποτιθέμενη «μαγεία» του θεάτρου και μαζί με τον Γιώργο Κουτλή το σκηνοθετεί. Το «Merde!», που θυμίζει λίγο «το Σώσε» του Michael Frayn και το «Απόψε Αυτοσχεδιάζουμε» του Πιραντέλο, βάζει φωτιά στην «κουζίνα» του θεάματος με τα πιπεράτα παρασκήνια, κάνοντας φύλλο και φτερό και τους ίδιους τους ηθοποιούς. Πρόκειται για γκροτέσκο φιγούρες με υπέρμετρες φιλοδοξίες, άπιαστα όνειρα, φοβίες, εμμονές, ματαιώσεις, μυριάδες σκέψεις. Ένας μικρόκοσμος της κοινωνίας, που φαινομενικά λάμπει, αλλά από μέσα κρύβει πολύ αγώνα, πολύ κόπο, πολύ αβεβαιότητα, πολύ βάσανο.
Χώρος δράσης, από τη μια, το εμπορικό θέατρο «Μπούκα» με το γραφείο του διαπλεκόμενου παραγωγού, το προσκήνιο και τα παρασκήνια και από την άλλη το μπαρ «Γαργάρα» (σκηνικά Πάρις Μέξης). Παρακολουθούμε τον θεατρώνη «παλαιάς κοπής» (Νίκος Καραθάνος), ο οποίος εκτός από εξουσία, διαθέτει και μακριά…χέρια. Λίγο πριν εξαφανιστεί από προσώπου γης λόγω καταγγελίας σεξουαλικής παρενόχλησης μιας ηθοποιού, ανακοινώνει στον μορφωμένο αλλά κοκαϊνομανή διάδοχό του (Αλέξανδρος Χρυσανθόπουλος) ότι θα αναλάβει την «αυτοκρατορία» του. Εκείνος, με τη σειρά του, αποφασίζει να αλλάξει το θεατρικό ρεπερτόριο και να το γυρίσει στο πιο ποιοτικό. Έτσι, προσλαμβάνει τον βραβευμένο, κουλτουριάρη, υπερφιλόδοξο σκηνοθέτη (Γιάννης Νιάρρος), του οποίου όνειρο είναι να ανεβάσει μια συρραφή από αρχαίες τραγωδίες, υπό έναν όρο όμως: Να στέψει πρωταγωνιστή τον Ηλία (Ηλίας Μουλάς), τον κωμικό σταρ του θεάτρου «Μπούκα», ο οποίος διέπρεψε στον Μπακαλόγατο τόσα χρόνια, αλλά τώρα πάσχει από αυτοκτονική κατάθλιψη γιατί ποθεί διακαώς να παίξει σε δράμα. Μέσα σε όλα, εμπλέκεται κι ένας μεσάζων (Βασίλης Μαγουλιώτης) χωρίς ουσιαστικό αντικείμενο εργασίας και διάφοροι άλλοι παρατρεχάμενοι της δουλειάς. Μέχρι και το φάντασμα του Κάρολου Κουν εμφανίζεται σαν από Μηχανής Θεός, για να σώσει την κατάσταση…Οι πρόβες είναι τραγελαφικές και η πρεμιέρα εντελώς καταστροφική. Επικρατεί χάβρα των Ιουδαίων επί σκηνής. Κι εκεί που όλοι νομίζουν ότι το παιχνίδι έχει χαθεί ανεπιστρεπτί, συμβαίνει κάτι μαγικό…
Μία τρέλα! Όλα μαζί και διογκωμένα καθιστούν τη θέαση απολαυστική. Αναμφίβολα, το δίδυμο Κουτλή - Μαγουλιώτη ξέρει να στήνει παραστάσεις καταιγιστικές σε ρυθμό, χιούμορ, ακρίβεια, ενέργεια σε μια ευφάνταστη σκηνοθετική παλέτα και με έναν θίασο που σαρώνει. Ένας χείμαρρος που δεν περιορίζεται μόνο σε inside jokes, αλλά αποδομεί τα κλισέ και τις ίντριγκες του θεατρικού κόσμου, σχολιάζοντας με σκωπτική διάθεση και τρυφερότητα τις υπερβολές, τις ανασφάλειες και τις ιδιοτροπίες των καλλιτεχνών. Υπήρχαν, φυσικά, και στιγμές επαναλαμβανόμενες, που η σάτιρα ξεπερνούσε τα όρια, που το γκροτέσκο ψιλοξενίζε, αλλά σε καμία περίπτωση δεν μείωνε το θετικό πρόσημο της συνθήκης.
Και ήταν χάρμα οφθαλμών να βλέπει κανείς τον πληθωρικό θεατρώνη Νίκο Καραθάνο να κινεί τα νήματα πίσω από τις κουίντες, τον εμμονικό σκηνοθέτη Γιάννη Νιάρρο σε στιγμές καλλιτεχνικής έπαρσης, τον απεγνωσμένο ηθοποιό Ηλία Μουλά να περπατά σε «άγνωστα» θεατρικά μονοπάτια, την καίρια Λυδία Τζανουδάκη ως μπαλαντέρ σε διάφορους ρόλους με την στόφα της κωμίκας. Το υπόλοιπο καστ: Μαριαλένα Ηλία, Βασίλης Μαγουλιώτης, Χρήστος Πούλος-Ρένεσης, Αλέξανδρος Χρυσανθόπουλος και Αποστόλης Ψυχράμης συνέβαλε με κέφι και ευθυβολία στη λειτουργία μιας καλοκουρδισμένης μηχανής.
Τα ενδεικτικά κοστούμια της Εύας Γουλάκου, η ξεσηκωτική live, επί σκηνής, μουσική των Γιάννη Νιάρρου και Γιάννη Παπαδόπουλου, οι ωραίοι φωτισμοί του Αλέκου Αναστασίου και οι παιγνιώδεις χορογραφίες του Αλέξανδρου Βαρδαξόγλου ανταποκρίθηκαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στο ρευστό κλίμα της συνθήκης.
MERDE!, μια παράσταση καλοφτιαγμένη με αναρχία και γοητεία, με αχαλιναγώγητους ρυθμούς και καυστική σάτιρα που υπενθυμίζει ότι το θέατρο είναι ενεργειακό και ζωτικό. Το θέατρο είναι ψυχή και φαντασία. Το θέατρο είναι η παρηγοριά της ανυπόφορης ζωής, ακόμα και με τις όποιες αστοχίες του.